Και αν μια μπάντα στη γειτονική χώρα τραγουδούσε το «Μακεδονία Ξακουστή», τι θα αντιμετώπιζε; Συγκεκαλυμμένη «ανεκτικότητα» ή ευθείες απαγορεύσεις;
Τα πρόσφατα γεγονότα στη Φλώρινα έφεραν ξανά στο προσκήνιο μια επικίνδυνη εμμονή: την τάση ορισμένων πολιτιστικών συλλόγων και μουσικών σχημάτων να επαναφέρουν στη δημόσια σφαίρα τραγούδια φορτισμένα με ιστορικό και εθνικό υπόβαθρο, τα οποία συνδέονται με αλυτρωτικές αφηγήσεις και πολιτικές σκοπιμότητες. Δεν πρόκειται για «αθώες» καλλιτεχνικές επιλογές. Συχνά πίσω από αυτές τις προκλητικές επιλογές κρύβονται μηνύματα που επιχειρούν να περάσουν επικοινωνιακά, δήθεν στο όνομα της καλλιτεχνικής ελευθερίας.
Και εδώ προκύπτει το απλό, ρητορικό αλλά άκρως ουσιαστικό ερώτημα:
Αν σε μια δημόσια συναυλία στα Σκόπια ακουγόταν το «Μακεδονία Ξακουστή», ποια θα ήταν η αντίδραση;
Θα βλέπαμε τις ίδιες «ευαισθησίες» περί τέχνης και πολιτιστικής ελευθερίας των ιδιαίτερων “δικών μας” σχολιαστών ή θα υπήρχαν άμεσες παρεμβάσεις, απαγορεύσεις, καταγγελίες για εθνικιστικές κραυγές; Η απάντηση είναι μάλλον αυτονόητη.
Η Δυτική Μακεδονία και ειδικά η Φλώρινα δεν είναι ένας τυχαίος τόπος. Είναι μια περιοχή με βαριά ιστορική μνήμη, που πλήρωσε με αίμα τον Μακεδονικό Αγώνα και τις αναταράξεις του 20ού αιώνα. Όταν λοιπόν κάποιοι επιχειρούν –με πρόσχημα την τέχνη– να αγγίξουν ευαίσθητες χορδές, να ανασύρουν τραύματα και να αφήσουν χώρο σε ύποπτες ερμηνείες, τότε δεν υπηρετούν τον πολιτισμό: δοκιμάζουν συνειδητά τα όρια της κοινωνικής συνοχής.
Η τέχνη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής χειραγώγησης. Ούτε είναι υποχρεωμένη μια κοινωνία να «καταπίνει» αδιαμαρτύρητα κάθε πρόκληση που βαπτίζεται «πολιτιστική έκφραση». Χρειάζεται υπευθυνότητα, σεβασμός στην ιστορική αλήθεια και επίγνωση του πού και σε ποιο κοινό παρουσιάζεται κάθε πολιτιστική πράξη.
Η Φλώρινα –και συνολικά η Μακεδονία– δεν χρειάζονται «πειράματα» που αναμοχλεύουν το παρελθόν. Χρειάζονται νηφαλιότητα, ενότητα και σεβασμό στη μνήμη των ανθρώπων που πλήρωσαν το τίμημα της ιστορίας. Όποιος πραγματικά τιμά τον πολιτισμό, δεν παίζει με τα όριά της εθνικής αξιοπρέπειας. Εκτός και αν….
