Γράφει ο Νίκος Ρίζος
Το 1978 ο Ν. Ξιάο Πίνγκ εγκαινιάζει την τότε νέα οικονομική αναπτυξιακή πολιτική της χώρας. Η σταδιακή εγκατάλειψη της κεντρικά σχεδιασμένης οικονομίας, η δημιουργία Ειδικών Οικονομικών Ζωνών (SEZ) και το άνοιγμα σε ξένες επενδύσεις μετέτρεψαν την Κίνα σε βασικό κόμβο των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας. Το χαμηλό κόστος εργασίας, η μαζική παραγωγή και ο εξαγωγικός προσανατολισμός οδήγησαν σε εκρηκτική αύξηση των εξαγωγών.
Σε δεύτερη φάση η ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου το 2001 αποτέλεσε τον καταλύτη της ανάπτυξής της. Οι εξαγωγές εκτοξεύθηκαν, η χώρα κατέστη βασικός προμηθευτής της Ευρώπης και των ΗΠΑ και προσέλκυσε τεράστιες άμεσες ξένες επενδύσεις, εδραιώνοντας τη θέση της στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα.
Που στηρίχθηκε όμως το τότε αναπτυξιακό οικονομικό μοντέλο; Στην βασική στρατηγική της ανάπτυξης σε επιχειρήσεις εντάσεως εργασίας. Δηλαδή στις επιχειρήσεις και κλάδους που το κόστος εργασίας παίζει σημαντικό ρολό στην τελική διαμόρφωση του τελικού κόστους του προϊόντος. Στηρίχθηκε δηλαδή στις επιχειρήσεις κυρίως της ένδυσης και υπόδησης. Αυτό αποτέλεσε την μεταφορά των επιχειρήσεων της εντάσεως εργασίας της Δύσης στην παραγωγή των προιόντων τους στο εσωτερικό της Κίνας προκαλώντας ταυτόχρονα την εξάλειψη των επιχειρήσεων ένδυσης και υπόδησης από τις χώρες της Δύσης. Όλη η Νότια Ευρώπη δέχθηκε σοκ ανεργίας και μέσα σε αυτούς δέχθηκε πλήγμα και ο κλάδος της γουνοποιίας.
Το σοκ της γουνοποιίας εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ΄80 μέχρι σήμερα.
Από το 2025 η Κίνα εισέρχεται στο τρίτο στάδιο ανάπτυξης. Αυτό δημιούργησε την ανάγκη αλλαγής του υφιστάμενου οικονομικού μοντέλου από της Εντάσεως εργασίας στο μοντέλο της ανάπτυξης μέσω επιχειρήσεων Εντάσεων Κεφαλαίου.
Το μοντέλο εντάσεως κεφαλαίου έχει τα εξής χαρακτηριστικά: αυτοματοποίηση παραγωγής, ρομποτική, προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, Η/Υ, τεχνητή νοημοσύνη και αυτοκίνητα. Δηλαδή στους κλάδους αυτούς απαιτείται υψηλή εξειδίκευση, καινοτομία. Το κόστος εργασίας δεν είναι πολύ σημαντικό στο τελικό κόστος του προϊόντος.
Ακριβώς την ίδια πορεία ακολούθησε και η μεταπολεμική Ιαπωνία όπου σταδιακά μετατράπηκε από οικονομία χαμηλού κόστους σε οικονομία υψηλής εξειδίκευσης. Αυτή η φάση της οικονομίας αποκαλείται μεταβιομηχανική οικονομία και κοινωνία.
Ποιοι είναι όμως οι λόγοι που οδήγησαν την Κίνα στην αλλαγή του οικονομικού της μοντέλου;
Πρώτος. Η αστικοποίηση της Κίνας, η απόκτηση εγχώριας εξειδίκευσης και τεχνολογίας από την μεταφορά Know How των δυτικών επενδύσεων. Η αύξηση του κόστους εργασίας εντός της Κίνας. Πέρα όμως από αυτούς τους λόγους υπάρχουν και εξαναγκαστικοί λόγοι που ώθησαν την Κίνα στην αλλαγή του οικονομικού της μοντέλου.
Δεύτερος. Η τεράστια αύξηση του μεταφορικού κόστους έως και 200%. Η αιτίες είναι η αύξηση του πετρελαίου και …οι Χούθι. Τα πλοία αποφεύγουν πλέον την διώρυγα του Σουέζ λόγω των επιθέσεων των παραστρατιωτικών οργανώσεων προς τα πλοία. Η εναλλακτική επιλογή της αεροπορικής μεταφοράς, ειδικά για εμπορεύματα ένδυσης και υπόδησης είναι πλέον ασύμφορη.
Τρίτος λόγος είναι οι δασμοί του Τράμπ που στα είδη ένδυσης και υπόδησης είναι πολύ σημαντική επιβάρυνση.
Τέταρτος λόγος είναι η επιβολή λιμενικών τελών στο λιμάνι εισόδου των ΗΠΑ σε πλοία που σχετίζονται με την Κίνα.
Πέμπτος. Ο έλεγχος διεθνών λιμανιών και διωρύγων από τις ΗΠΑ όπως του Παναμά.
Έκτος. Η ανάπτυξη των περιφερειακών κρατών της Κίνας όπως Βιετνάμ, Λάος, Καμπότζη, Ινδία. Στα κράτη αυτά η παραγωγή προιόντων εντάσεων εργασίας είναι πιο ανταγωνιστική πλέον από της Κίνας.
Έβδομος. Η Κίνα από την ένταξή της στον ΠΟΕ, απολαμβάνει την ευκολία πρόσβασης στις δυτικές αγορές ενώ δεν άνοιξε την εσωτερική της αγορά, εφαρμόζοντας μέτρα ισοδυνάμου με τους δασμούς αποτελέσματος. Η πίεση των δυτικών σήμερα έγινε αφόρητη.
Αυτοί οι λόγοι οδήγησαν την Κίνα να διακόψει τις επιδοτήσεις προς τους κλάδους εντάσεως εργασίας και να ανοίξει αφενός την εσωτερική της αγορά αφετέρου να στραφεί την μετατροπή του οικονομικού της μοντέλου από εντάσεως εργασίας, σε εντάσεως κεφαλαίου.
Αυτή η μεταστροφή της Κίνας είναι βέβαιο ότι θα αποτελέσει την αναζωογόνηση του κλάδου ένδυσης και υπόδησης των χωρών της Δύσης.
Επομένως είναι βέβαιο ότι θα επιδράσει θετικά και στην ανάκαμψη του κλάδου της ελληνικής γουνοποιίας. Διότι αφενός θα μειωθεί η πίεση του δέχθηκε ο κλάδος στις δυτικές αγορές μας από το φθηνά κινέζικα γουναρικά, αφετέρου καθίστανται πλέον ευθέως ανταγωνιστικά τα ελληνικά προϊόντα γούνας στην κινεζική αγορά.
Μπορεί αυτή η θεωρητική ανάλυση να αποδειχθεί στην πράξη; Ναι και με πολλά παραδείγματα. Θα περιοριστεί το υπόδειγμα στην ανάλυση του κλάδου της Ελληνικής γουνοποιίας.
Για πρώτη φορά πέρσι το 2025, πραγματοποιούνται εξαγωγές ετοίμων ενδυμάτων γούνας με αγοραστές από την Κίνα. Μέχρι τώρα οι εξαγωγές μας αφορούσαν αποκλειστικά μόνο πρώτες ύλες (γουνοδέρματα και αποκόμματα – χορδά). Μία τάση εξαγωγών ετοίμων ενδυμάτων, που συνεχίζεται αυξητικά από τις αρχές του 2026.
Ήδη επιχειρήσεις της Ιταλίας και της Γερμανίας επέστρεψαν και παράγουν στην Ελλάδα με σύμβαση φασόν έτοιμα ενδύματα γούνας με τελικό προορισμό την Κίνα.
Επίσης πρέπει να επισημανθεί το γεγονός ότι τρείς κινέζικες επιχειρήσεις αγόρασαν το Δημοπρατήριο Copenhagen Fus και μετέφεραν την έδρα στην Πολωνία.
Διαπιστώνεται μία αλλαγή ακόμη και του επενδυτικού μοντέλου της Κίνας. Μέχρι τώρα γίνονταν άμεσες επενδύσεις της Δύσης εντός της Κίνας. Σήμερα διαπιστώνεται ότι η Κίνα πραγματοποιεί άμεσες επενδύσεις στην Δύση. Δεν είναι μόνο η επένδυση της Κοπεγχάγης. Ήδη προγραμματίζονται εγκατάσταση εργοστασίων αυτοκινήτων όπως για παράδειγμα στην Ουγγαρία.
Είναι βέβαιο ότι αυτή η αλλαγή του οικονομικού μοντέλου της Κίνας θα επηρεάσει θετικά τον κλάδο της γούνας. Αφενός θα μειωθεί η ένταση του κινεζικού ανταγωνισμού στις παραδοσιακές μας δυτικές αγορές, αφετέρου ανοίγει μία μεγάλη αγορά η μεγαλύτερη της Κίνας και λόγω της αύξησης της αγοραστικής δύναμης των κινέζων.
