Σε κάθε εποχή, η πολιτική θα είναι χώρος σύγκρουσης συμφερόντων και δοκιμασία της εξουσίας: αν θα υπηρετήσει το κοινό καλό ή το ατομικό όφελος, αν θα οδηγήσει σε αυθαιρεσία ή συνεργασία.
Στις σύγχρονες κοινωνίες, όμως, το πεδίο αυτό συχνά καταλαμβάνεται από τους καιροσκόπους της πολιτικής. Πρόσωπα και σχήματα που δεν γεννιούνται από κοινωνικές ανάγκες ή αξιακά προτάγματα, αλλά από συγκυρίες, κρίσεις και θόρυβο. Εμφανίζονται ως «φωτοβολίδες»: λάμπουν απότομα, τρέφονται από τον φόβο, την οργή και τη σύγχυση, και σβήνουν αφήνοντας πίσω τους περισσότερη σύγχυση απ’ όση βρήκαν.
Η δημαγωγία δεν είναι ιστορικό κατάλοιπο· είναι διαχρονικός πειρασμός της δημοκρατίας. Σήμερα επανεμφανίζεται με σύγχρονα μέσα, αλλά με την ίδια παλιά συνταγή: απλοποίηση, εχθροποίηση, συνωμοσιολογία, υποσχέσεις χωρίς κόστος. Οι σύγχρονοι λαϊκιστές δεν προτείνουν πολιτική· κατασκευάζουν αφήγημα. Δεν απευθύνονται στον πολίτη, αλλά στο θυμικό του. Δεν επιδιώκουν συμμετοχή, αλλά οπαδούς.
Οι πολιτικοί αυτοί δεν προτείνουν λύσεις· προτείνουν εχθρούς. Δεν χτίζουν συλλογικό λόγο· επενδύουν στον αποπροσανατολισμό ενός επιρρεπούς ακροατηρίου, συχνά πρόθυμου να πιστέψει εύκολες εξηγήσεις, θεωρίες συνωμοσίας και απλουστευτικά αφηγήματα. «Κάνουν το κομμάτι τους», αξιοποιώντας την αγανάκτηση ως καύσιμο και την άγνοια ως εργαλείο.
Έτσι, η πολιτική απογυμνώνεται από αξίες και μετατρέπεται σε θέαμα, σε εμπόρευμα, σε μηχανισμό προσωπικής προβολής. Και τότε δεν υπηρετεί ούτε τη δικαιοσύνη ούτε το κοινό συμφέρον, αλλά τη στιγμή, την ευκαιρία και το ατομικό όφελος. Εκεί ακριβώς δοκιμάζεται —και συχνά προδίδεται— η ουσία της δημοκρατίας
