Στο Ιράν, νέοι άνθρωποι συλλαμβάνονται, βασανίζονται και εκτελούνται επειδή χορεύουν, διαδηλώνουν ή αφήνουν ακάλυπτα τα μαλλιά τους. Γυναίκες και άνδρες ρισκάρουν τη ζωή τους επειδή αρνούνται να υποταχθούν σε ένα καθεστώς θρησκευτικού καταναγκασμού, βίας και ταπείνωσης. Αυτή τη στιγμή, στους δρόμους του Ιράν, η ελευθερία δεν είναι σύνθημα – είναι πράξη αυτοθυσίας.
Κι όμως, στο Βερολίνο, το Παρίσι, το Λονδίνο ή τις Βρυξέλλες, η αντίδραση είναι χλιαρή έως ανύπαρκτη. Η σιωπή πολλών δεν μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί αμέλεια. Είναι πολιτική στάση.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η στάση μεγάλου μέρους της ευρωπαϊκής Αριστεράς. Πρόκειται για πολιτικούς και κινήματα που, σε άλλες περιπτώσεις, κινητοποιούνται με εντυπωσιακή ταχύτητα και έντονο ηθικό λόγο – ειδικά όταν το θέμα αφορά το Ισραήλ και τη Γάζα. Μέσα σε λίγες ώρες οργανώνονται διαδηλώσεις, υιοθετούνται ψηφίσματα, γεμίζουν οι πλατείες και τα κοινωνικά δίκτυα με συνθήματα. Το «All Eyes on Gaza» έγινε σύνθημα, καμπάνια, συλλογική ταυτότητα.
Για το Ιράν όμως: δισταγμός. Υπεκφυγές. Σιωπή. Κανένα «All Eyes on Iran». Ακόμη και σήμερα, σε επίσημους ιστότοπους αριστερών κομμάτων και οργανώσεων, η κατάσταση στο Ιράν απουσιάζει ή περιορίζεται σε υποσημειώσεις.
Επιλεκτική οργή
Αυτή η ηθική ασυμμετρία δεν είναι καινούργια. Τμήματα της δυτικής Αριστεράς αντιμετώπισαν την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 ως «αντιιμπεριαλιστική απελευθέρωση». Το αποτέλεσμα – ένα θεοκρατικό καθεστώς που καταπατά συστηματικά τα δικαιώματα των γυναικών, εκτελεί αντιφρονούντες και διώκει μειονότητες – αποσιωπήθηκε. Και όσοι τότε έκλεισαν τα μάτια, δυσκολεύονται ακόμη και σήμερα να μιλήσουν καθαρά.
Έτσι, ενώ οι στρατιωτικές ενέργειες του Ισραήλ καταδικάζονται συχνά άμεσα και χωρίς καμία απολύτως διαφοροποίηση, οι δημόσιες εκτελέσεις στο Ιράν περνούν σχεδόν απαρατήρητες. Ενώ η αλληλεγγύη προς τη Γάζα είναι αυτονόητη, οι Ιρανές γυναίκες πρέπει να παλέψουν για να ακουστούν. Αυτό δεν είναι ισορροπημένη ηθική· είναι επιλεκτική οργή.
Το φαινόμενο γίνεται ακόμη πιο έντονο στα κινήματα identity politics. Οργανώσεις που υψώνουν τη φωνή τους κατά του Ισραήλ σιωπούν σχεδόν πλήρως απέναντι σε ένα καθεστώς που τιμωρεί την ομοφυλοφιλία με θάνατο. Η αντίφαση είναι εκκωφαντική.
Όταν κάποιοι φωνάζουν για τη Γάζα αλλά σωπαίνουν για το Ιράν, αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο: ότι για αυτούς η ηθική δεν είναι καθολική αξία. Είναι εργαλείο. Και μια ηθική που εφαρμόζεται επιλεκτικά παύει να είναι ηθική – γίνεται απλώς πολιτική σκοπιμότητα.
