Η Ελληνική ιστορία είναι γεμάτη στιγμές ηρωισμού, αλλά και στιγμές βαθιάς εθνικής δοκιμασίας. Ανάμεσα στις πιο σκοτεινές σελίδες της περιόδου της Κατοχής συγκαταλέγονται τα γεγονότα της 17ης Απριλίου 1944, στο Κλήμα Δωρίδας.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας του Πάσχα, δυνάμεις του ΕΛΑΣ επιτέθηκαν στις δυνάμεις της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΑΟ 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων. Η σύγκρουση υπήρξε σφοδρή και κατέληξε στην εξόντωση της οργάνωσης, με δεκάδες νεκρούς.
Ανάμεσα στους πεσόντες βρισκόταν και ο αρχηγός της μονάδας, ο συνταγματάρχης Δημήτριος Ψαρρός, μια μορφή που συνδέθηκε με την αντιστασιακή δράση αλλά και με τις πολιτικές και στρατιωτικές αντιθέσεις της εποχής.
Τα γεγονότα αυτά δεν μπορούν να αποκοπούν από το ευρύτερο πλαίσιο της εσωτερικής σύγκρουσης που αναπτύχθηκε μέσα στην Κατοχή. Ο ανταγωνισμός μεταξύ αντιστασιακών οργανώσεων, οι ιδεολογικές διαφορές και η διαπάλη για την επόμενη ημέρα της χώρας οδήγησαν σε συγκρούσεις που άφησαν βαθιές πληγές στον εθνικό κορμό.
Η παρουσία μορφών όπως ο Άρης Βελουχιώτης στην περιοχή συνδέθηκε με την ένταση και την κλιμάκωση της βίας, η οποία συνεχίστηκε και τις επόμενες ημέρες, εντείνοντας το κλίμα φόβου και διχασμού.
Η αναφορά στη διχόνοια δεν είναι τυχαία. Ο Διονύσιος Σολωμός, στον Ύμνο εις την Ελευθερίαν, είχε ήδη επισημάνει τον κίνδυνο που αυτή εγκυμονεί για το έθνος. Η ιστορία μοιάζει να επαληθεύει, με τραγικό τρόπο, αυτή τη διαχρονική προειδοποίηση.
Σήμερα, η μνήμη των πεσόντων της ΕΑΟ 5/42 ΣΕ δεν αποτελεί μόνο φόρο τιμής. Αποτελεί και υπενθύμιση του τι μπορεί να συμβεί όταν η ενότητα υποχωρεί μπροστά στον διχασμό.
Το γεγονός αυτό αποτελεί μια από τις μελανότερες σελίδες της περιόδου του εμφυλίου πολέμου μέσα στην Εθνική Αντίσταση, σηματοδοτώντας το τέλος της δράσης του 5/42 στην περιοχή. Τιμούμε τους αγωνιστές που έπεσαν υπέρ πατρίδος. Όχι για να αναζωπυρώσουμε πάθη, αλλά για να διατηρήσουμε ζωντανή τη μνήμη και να αντλήσουμε διδάγματα.
Γιατί η λήθη δεν είναι απλώς απώλεια μνήμης. Είναι απώλεια συνείδησης.
Η λήθη είναι δεύτερη δολοφονία. Αιωνία η μνήμη τους.
